بهداشت دهان در کسانی که شیمی درمانی یا اشعه درمانی شده اند( قسمت دوم)

 

 

پروتکل استاندارد  رعایت بهداشت دهان طراحی شده توسط متخصصین مختلف در دانشگاهChristis :

1 – تمام بیماران بایستی توسط دندانپزشک خود در اولین ملاقات تحت ارزیابی بهداشت دهان قرار بگیرند تا اینکه :

الف : روش معمول رعایت بهداشت مشخص شود .

ب : توصیه و توجهات لازم برای نگهداری یا بهبود بهداشت دهان مشخص شود .

2 – ارزیابی وضعیت دهان بایستی برای تمام بیمارانی که مشکل دارند یا خطر ریسک انها زیاد است انجام گیرد .

3 – دندان و زبان بایستی روزانه 2 مرتبه توسط مسواک نرم و خمیر دندان فلوراید تمیز شود . دهان بایستی بعد از آن کاملاً بوسیله آب شسته و تمیز شود .

4 – در صورت داشتن دندانهای مصنوعی باید حداقل دو بار در روز خارج و با اب شسته شود و در طول شب در آب یا محلول غوطه ور شده و قبل از اینکه در دهان قرار داده شود با مسواک شسته شود .

5 – در این بیماران بایستی میزان کافی مایعات از طریق دهان مصرف شود .

6 – میزان نیاز این بیماران به کمک و توجهات خاص بایستی مشخص شود . ریسک فاکتورهایی که احتمال موکوزیت را افزایش می دهند :

**        سرطان سر و گردن

**        رژیم های شیمی درمانی شدید مورد استفاده در پیوند مغز استخوان برای بیماران لوسمی

**        کودکان و افراد مسن

**        ناتوانی در حفظ بهداشت توسط خود بیمار

**        تغییر وضعیت تغذیه ای و دریافت مایعات

**          در معرض استرس های بیش از حد بودن (الکل ، تنباکو و ...)

**        نقص فعالیت های گلبول های سفید

**       تجربه فعلی موکوزیت

منطق :

رعایت بهداشت دهان یک عامل اصلی برای برطرف کردن نیازهای سلامت و راحتی بیمار است خصوصاً در بیماران سرطان که درمان باعث ایجاد مشکلات بارز و افزایش ریسک عفونت می شود . مخاط دهان که سطح داخل دهان را مفروش کرده است اولین خط دفاعی را در مقابل عفونت ایجاد می کند و چرخه نرمال تجدید سلول های مخاطی حدود 7 روز است . لذا تجدید سلول ها به طور مداوم در حال انجام است و این سلول های مخاطی مستعد حمله توسط عوامل شیمی درمانی در دهان تقریباًمشابه هستند؛ اما ملاحظات متفاوتی را می طلبند .

عوارض درمان معمولاً 7 تا 10 روز بعد از تجویز درمان دیده می شوند . فاکتورهایی مانند پوسیدگی دندان ، بهداشت دهان ضعیف ، سن ، عدم توانایی در حفظ رعایت بهداشت دهان و وضعیت تغذیه ای بیمار در روی شدت این عوارض موثر است . شواهد نشان می دهد که موکوزیت در بیماران با ریسک بالا قابل پیشگیری نیست اما شدت ان را می توان با اجرای اعمال بهداشتی دهان به طور موثر کاهش داد .

بنابراین هدف واقع بینانه کاهش شدت و زمان موکوزیت است که برای نیل به این مقصود بایستی :

1 – بیمارانی که ریسک پیدایش مشکلات و عوارض دهانی دارند هر چه زودتر مشخص شوند .

2 –    در مورد عوامل شیمی درمانی استفاده شده و تاثیرات آنها اطلاعات و دانش کافی بدست آوریم .

3  – در مورد اشعه درمانی سرو گردن و تاثیر آنها بر روی حفره دهان اطلاعات کافی بدست آورده شود .

4 – یک معیار ارزیابی کامل و مناسب برای تعیین مناسب ترین راه حل هر عارضه خاص داشته باشیم .

متخصصین پیشنهاد می کنند که تمام بیماران سرطانی باید قبل از شروع درمان رادیوتراپی و شیمی درمانی تحت ارزیابی دهانی و درمان های از پیش وجود داشته شوند .

در رعایت بهداشت دهان باید بدین نکته توجه داشت که :

مهمترین فاکتور تواتر آن است نه محصول استفاده شده


کلر هگزیدین :

 یک دهان شویه با ارزش در کاهش تجمع میکروب و ایجاد پوسیدگی و نگهداری وضعیت سلامت دهان و دندان است .

استفاده از یخ :

مشخص شده است که تکه های یخ می توانند در بیماران با ریسک بالا که مورد شیمی درمانی قرار می گیرند در پیشگیری از موکوزیت موثر باشد . از یخ برای ایجاد تحمل بیشتر بیماران به موکوزیت استفاده می شود ولی باید توجه داشت که مصرف بیش از حد آن به علت تخریب مخاط بایستی با احتیاط صورت گیرد .

فلوراید :

این ماده یک نقش اصلی در پیشگیری از پوسیدگی های دندانی دارد و برای پیشگیری بهترین ماده محسوب می شود . خمیر دندان حاوی فلوراید بایستی برای تمام بیماران مورد استفاده قرار گیرد .

توصیه های بهداشتی به بیماران :

لب و گوشه دهان :

1   – از پارافین نرم به عنوان یک مرطوب کننده برای لبها استفاده کنید . حتی الامکان کم مصرف کنید و دقت کنید که آنرا دقیقاً قبل از رادیوتراپی مصرف نکنید.

2 –  در صورت مشاهده  تبخال ( ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس) سریعاًبه پزشک مراجعه کنید .

  3 –      اگر متوجه وجود پلاک های سفید یا کرم رنگ در دهان شدید یا دچار علائم بوی بد دهان شدید برای دریافت داروهای ضد ویروس ، ضد قارچ به پزشک مراجعه کنید .

زبان :

1 –     زبان را در صورت زخم نبودن مسواک بزنید و از دهانشویه سدیم بیکربنات ( خصوصاًدر مواردی که پوسته پوسته شدن مخاط وجود دارد ) استفاده کنید .

2   –    در صورت داشتن زبان ترک خورده یا شکافدار مصرف مایعات دهانی خصوصاً آب را افزایش دهید و رعایت اکید بهداشت  دهان خصوصاً در موارد شدید بودن موکوزیت پیشنهاد می شود

دندان های طبیعی یا مصنوعی :

1  – تمام بیماران با دندان های لق پوسیده یا دندان های مصنوعی به پزشک مراجعه کنند

2  – دندان های مصنوعی در طول شب برداشته شود و دستورات مربوط به تمیز کردن آنها انجام شود .

منبع :

دکتر عباس خدایاری ؛ استادیار بخش جراحی دهان و فک  مر کز آیت ا... طالقانی

دکتر شهروز شفایی فرد ؛ رزیدنت بخش جراحی دهان و فک  مرکز آیت ا... طالقانی

 
/ 0 نظر / 103 بازدید