درمان کمکی برای سرطان سينه(۲)

* درمان کمکی برای چه کسانی تجويز می شود ؟

اگر چه عوامل موثر در پيش آگهی ( رجوع به بالا ) اطلاعات مهمی را درباره احتمال عود بيماری بدست می دهد  ِ ولی اين عوامل قادر نيستند پزشکان را در اظهار نظر صريح در مورد اينکه چه بيمارانی با درمان اوليه بهبود می يابند و چه بيمارانی از درمان کمکی نقع می برند  ِ ياری رسانند  ِ هنگام تصميم گيری در مورد تجويز درمان کمکی برای سرطان پستان بايد شرايط بيمار، عوامل موثر در پيش آگهی ( که قبلا بحث شد ) وضعيت يائسگی بيمار( يعنی آيا زن وارد دوران يائسگی شده است ؟ )  ِ سلامت فرد و تمايلات شخصی بيمار را مد نظر قرار دارد . رهايی از اين روند پيچيده تصميم گيری تنها با مشورت با يک پزشک متخصص در درمان سرطان که اصطلاحا سرطان شناس  ( Oncologist ) ناميده می شود  ِ ميسر است . تحقيقات بالينی انجام شده حاکی از پيشرفتهايی در زمينه شناخت بيمارانی است که از درمان کمکی نفع می برند و همچنين شناخت  بيمارا نی که نيازی به اين درمان ندارند ( به سوال 8 رجوع شود ) .

5- چه زمانی درمان کمکی آغاز می شود ؟

معمولا درمان کمکی طی 6 هفته بعد از عمل جراحی آغاز می شود  ِ اگر درمان کمکی ديرتر از اين زمان آغاز شود پزشکان نمی توانند بفهمند که درمان کمکی تا چه اندازه در کاهش شانس عود بيماری موثر می باشد .

6- درمان کمکی چگونه داده می شود و چه مدت طول می کشد ؟

شيمی درمانی از طريق دهان و يا تزريق داخل رگ به بيمار داده می شود . در هر دو مورد دارو نهايتا وارد جريان خون شده و به تمام بدن می رسد . شيمی درمانی بصورت ادواری برای بيمار تجويز می شود يعنی دوره های درمان و متعاقب آن دوره های استراحت و تکرار مجدد اين دوره . اکثر بيماران درمان را بصورت سرپايي در بيمارستان و يامطب پزشک دريافت می کنند . شيمی درمانی کمکی معمولا 3 تا 6 ماه بطول می انجامد .

در هورمون درمانی کمکی  ِ تاموکسی فن از طريق دهان به بيمار داده می شود . تاموکسی فن وارد گردش خون شده و به تمام نقاط بدن می رسد ، اکثر خانمها اين دارو را هر روز برای مدت 5 سال دريافت می کنند ، تحقيقات نشان داده است که تجويز تاموکسی فن برای مدت بيش از 5 سال موثرتر از مصرف 5 ساله آن نخواهد بود ، در خانمهايی غير يائسه ممکن است برای مهار عملکرد تخمدان  ، هورمونها را بصورت تزريقی تجويز نمايند . بعنوان يک روش جايگزين می توان از عمل جراحی برداشتن تخمدانها استفاده کرد .

7- برخی از عوارض جانبی درمان کمکی چيست و چه کاری برای رفع آنها می توان انجام داد ؟ 

عوارض جانبی داروهای شيمی درمانی در درجه اول به نوع داروی مصرفی توسط بيمار بستگی دارد . البته در هر روش درمانی  ِ عوارض جانبی از فردی تا فرد ديگر متفاوت است ، عموما داروهای ضد سرطان روی سلولهايی که در حال تقسيم سلولی سريع هستند اثر می گذارند . اين حالت شامل سلولهای خونی که وظيفه مبارزه با عفونتها ، ايجاد انعقاد خون و حمل اکسيژن به بافتهای بدن را دارند ، نيز می شود . وقتی سلولهای خونی تحت تاثير داروهای ضد سرطان قرار می گيرند ، بيمار بيشتر مستعد گرفتن عفونت شده ، براحتی دچار خونريزی و کبودی می شود و حتی ممکن است نيروی کمتری در طی درمان و کمی بعد از آن داشته باشد . سلولهای فوليکول مو و نيز سلولهای دستگاه گوارش هم بسرعت تقسيم می شوند . در نتيجه بيمارانی که شيمی درمانی در يافت می کنند ممکن است موهايشان را از دست داده و عوارض ديگری نظير از بين رفتن اشتها ، تهوع  و استفراغ ، اسهال و يا زخمهای دهانی در آنها مشاهده شود . پزشکان برای کنترل تهوع و استفراغ ايجاد شده از شيمی درمانی اقدام به تجويز داروهای مناسب می نمايند ، همچنين پايش  بيمار( monitoring ) برای پيشگيری يا درمان ساير عوارض شيمی درمانی انجام می شود و اگر مشکل ادامه پيدا کرد حتی ممکن است دوز دارو و يا پروتکل درمانی را تغيير داد . علاوه بر اين پزشکان به خانمهايی که بدليل تعداد کم سلولهای خونی ، استعداد بيشتری در ابتلا به عفونت دارند ، توصيه می کنند از مکانهای شلوغ و يا افراد بيمار و سرماخورده پرهيز کنند .

عوارض جانبی ناشی از داروهای شيمی درمانی عموما کوتاه مدت است و معمولا در دوره های استراحت و يا کمی بعد از خاتمه درمان فروکش می کنند .

معمولا عوارض جانبی تاموکسی فن شبيه تعدادی از علائم دوران يائسگی است ، شايعترين اين عوارض شامل گرگرفتگی ، خروج ترشحات از واژن و تهوع می باشد ، البته همانطور که در برخی خانمها علائم يائسگی بروز نمی کند در برخی بيماران نيز که تاموکسی فن دريافت می کنند اين عوارض ديده نمی شود .

پزشکان ، بيمارانی را که تاموکسی فن می گيرند بدقت از نظر بروز عوارض جانبی تحت نظر قرار ميدهند ، خانمهايی که اين دارو به آنها داده می شود خصوصا اگر همراه با آن شيمی درمانی هم دريافت می کنند بيشتر در معرض خطر ايجاد لخته د ر رگها می باشند . خطر ايجاد لخته با تاموکسی فن مشابه خطر ايجاد آن در درمان جايگزين با استروژن می باشد . همچنين تاموکسی فن احتمال بروز خونريزيهای مغزی را افزايش می دهد .

در بين خانمهايی که سابقه عمل جراحی برداشتن رحم ( hysterectomy ) ندارند ، بهنگام دريافت تاموکسی فن خطر ايجاد سرطان آندومتر ( سرطان بافت مخاطی رحم ) و سارکومای رحم ( سرطان ديواره عضلانی رحم ) در آنها افزايش میابد . بيمارانيکه تاموکسی فن می گيرند حتما بايد از نظر معاينات منظم لگنی ، مرتب به پزشک خود مراجعه کنند و در صورت وجود درد لگنی و هر گونه خونريزی غير طبيعی واژن ، تحت معاينه دقيق قرار بگيرند مطالعات دقيق نشان داده است که منافع درمان کمکی در افزايش شانس بيمار برای بقاء ،  بيشتراز خطرات ناشی از عوارض آن  است . اما هنوز هم اين مسئله مهم است که خانمهای بيمار در مورد درمانی که می گيرند يا عوارض جانبی داروها توسط پزشک و يا مراکز مراقبت سلامتی آگاه شوند . 

8-چگونه پزشکان و دانشمندان به پرسشهای مربوط به درمان کمکی سرطان پستان پاسخ می دهند ؟

پزشکان و دانشمندان در حال انجام تحقيقاتی هستند که آزمونهای بالينی ( clinical trials ) ناميده شده و هدف از آن يافتن شيوه های موثرتر درمان سرطان پستان می باشد . در اين مطالعات ، محققين دو يا تعداد بيشتری از گروههای بيماران را که درمانهای مختلف دريافت می کنند باهم مقايسه می نمايند ، اين پژوهشها می تواند نشان دهد که آيا روشهای نوين درمانی در مقايسه با روشهای استاندارد موثرتر هستند يا خير ؟ علاوه بر اين پزشکان در اين مطالعات به مقايسه بروز عوارض جانبی در گروههای مختلف می پردازند .

بيمارانيکه در اين آزمونها شرکت می کنند از اولين فرصت برای بهره بردن از روشهای جديد درمان استفاده کرده و علاوه براين به ارتقای دانش پزشکی کمک می کنند ، خانمهايی که داوطلبانه در اين آزمونها شرکت می کنند می توانند از پزشک خود در مورد اين مطلب که آيا اين شيوه برای آنها مناسب است ؟ سوال نمايند .

 دکتر کورش اسدی