رادیوتراپی یکی از روش های درمانی بیماری سرطان است و اگر محل رادیوتراپی در قفسه سینه باشد ممکن است تغییراتی را ایجاد کند . به عنوان مثال ، احساس سختی در بلع یا سوزش در مجرای بلع را خواهید داشت و یا ممکن است حالت سرفه یا تب به شما دست دهد . گاهی متوجه می شوید که میزان خلط دفع شده از سرفه های شما تغییر یافته است . کوتاهی نفس هم امری شایع است . در صورت بروز هر یک از علائم به گروه درمانی خود اطلاع دهید . پزشک شما از این تغییزات هستند و به شما برای تخفیف این علائم کمک می کنند .  


 عوارض رادیوتراپی در حین درمان سرطان سینه

 شایع ترین عارضه جانبی در رادیوتراپی برای سرطان سینه خستگی و تغییرات پوستی است . اما امکان بروز عوارض دیگر هم وجود دارد . اگر متوجه سفتی در شانه خود شدید در مورد انجام ورزش هایی برای رفع این مشکل از پزشک خود راهنمایی بخواهید . عوارض دیگر شامل زخم روی سینه یا در نوک سینه ، تورم به علت تجمع مایع ساخته شده در حین درمان و قرمزی یا تیرگی پوست می باشد . ممکن است تیرگی پوست تا 6 ماه باقی بماند اما عوارض دیگر معمولاً در 4 یا 6 هفته برطرف می شوند .

اگر به علت سرطان سینه بعد از لامپکتومی یا ماستکتومی تحت رادیوتراپی قرار گرفتید بهتر است از کرست استفاده نکنید . اگر خیلی احساس ناراحتی می کنید یک کرست کتانی نرم بپوشید ؛ بدین صورت امکان تحریک پوست کمتر خواهد بود .

گاهی رادیوتراپی پس از لامپکتومی موجب تغییرات بیشتری در درمان سرطان سینه می شود . عوارض دراز مدت گاهی سال ها پس از درمان وجود دارد . قرمزی پوست کمرنگ می شود ، اما پوست شما کمی تیره می شود . قطب های پوست سینه شما بزرگ تر می شوند ؛ بعضی زنان افزایش حساسیت در پوست سینه را گزارش می دهند . پوست و بافت چربی سینه ضخیم تر و سفت تر از قبل از رادیوتراپی می شوند . گاهی اندازه سینه به علت تجمع مایع بزرگتر و یا به علت ایجاد بافت اسکار کوچک می شود . بسیاری از زنان تغییری در سینه خود نخواهند داشت .

 عوارض رادیوتراپی در معده و شکم

 در صورتی که رادیوتراپی برای شما در معده یا بخشی از شکم انجام شود ممکن است دچار درد معده ؛ تهوع و یا اسهال شوید . با توصیه پزشک می توانید از داروهایی برای تخفیف این علائم استفاده کنید . هرگز بدون مشورت با پزشکتان دارویی را مصرف نکنید .

 طرز برخورد با تهوع

 احساس تهوع دقیقاً چند ساعت پس از رادیوتراپی در ناحیه معده یا شکم غیر معمول نیست . بعضی بیماران وقتی با معده خالی تحت رادیوتراپی قرار می گیرند کم تر دچار تهوع می شوند . برخی از بیماران هم با خوردن یک وعده غذای سبک 1 تا 2 ساعت قبل درمان حالت تهوع در آنها کاهش میابد . خوردن غذا 1 تا 2 ساعت بعد از رادیوتراپی از میزان تهوع می کاهد . در صورت تداوم این مشکل برای تجویز داروهای ضد تهوع از پزشک خود کمک بخواهید . با توجه به توصیه پزشک ، حتی اگر احساس تهوع ندارید داروهای ضد تهوع را یک ساعت قبل از درمان بخوربد .

اگر قبل از هر درمانی دچار ناراحتی معده باشید ، حالت تهوع می تواند با هیجانات و اضطراب ناشی از درمان سرطان همراه شود .  سعی کنید قبل از هر نوبت معاینه  نان تست شده ، آب سیب ، بیسکویت میل کنید . این برنامه غذایی در کاهش تهوع شما موثر است .

توصیه می شود قبل از درمان کتاب بخوانید ، نانه بنویسید و یا به حل معمایی سرگرم شوید زیرا با این کارها احساس ارامش بیشتری خواهید کرد  .

 

نکاتی درباره ناراحتی معده :

 ·         رژیم غذایی که پزشک ، پرستار یا متخصص به شما داده است را کاملاً رعایت کنید .

·         در هر وعده کم غذا بخورید

·         به دفعات و به ارامی غذا بخورید

·         از غذاهای سرخ شده و یا پر چرب استفاده نکنید .

·         بین وعده های غذا مایعات سرد بنوشید .

·         غذاهایی میل کنید که بوی کمتری دارند ، غذاهایی که بشود آن را در دمای اتاق نگه داشت و بشود چند بار از آن استفاده کرد .

·         در مواردی که دچار تهوع و اسفراغ شدیدی هستید از رزیم مایع استفاده کنید ( مانند آب گوشت و آب میوه ) یا غذاهای مخلوط شده که هضم راحت تری دارند مانند ژلاتین میل کنید .

 برای کنترل اسهال چه باید کرد ؟

 

اسهال در هفته دوم یا سوم رادیوتراپی بر روی شکم با لگن شروع می شود . می توانید با رعایت رژیم غذایی کم فیبر از بروز اسهال جلوگیری کنید . زمانی که درمان خود را شروع کردید میوه ، سبزیجات خام ، کلیه غلات را مصرف نکنید . با توصیه پزشک رژیم خود را تغییر دهید یا از داروهای ضد اسهال استفاده کنید . در صورتی که برای کنترل اسهال ناتوان شدید با پزشک خود تماس بگیرید . نکات زیر در تغییر رژیم غذایی به شما کمک می کنند .

 

·         به محض اسهال از مایعاتی مصرف کنید که موجب شدت اسهال نشود . مثل چای کمرنگ

·         از خوردن غذاهای پر پنیر یا غذاهایی که موجب نفخ می شنود مانند سبزیجات و میوه جات خام ؛ قهوه و آب جو ؛ کلم ؛ غلات و غذاهای ادویه دار اجتناب کنید .

·         وعده های غذایی را در حجم کم و به دفعات بخورید .

·         در صورتی که شیر و فرآورده های آن دستگاه گوارش شما را تحریک می کند از فراورده های لبنی بدون لاکتوز استفاده کنید .

·         رژیم کم چرب و کم فیبر بدون لاکتوز را تا 2 هفته پس از پایان رادوتراپی ادامه دهید . معمولاًمجدداً می توانید خوردن غذاهای معمولی را شروع کنید . از مقدار غذاهای کم فیبر مانند برنج ، موز ، سیب زمینی ، پنیر کم چرب استفاده کنید .

·         در رژیم غذایی خود حتماً از مواد غذایی با مقادیر بالای پتاسیم مانند موز ، سیب زمینی ، زرد آلو استفاده کنید . چون پتاسیم از املاح مهمی است که در طول اسهال از بدن دفع می شوند .

·         در بیمارانی که تحت رادیوتراپی شکم و معده قرار می گیرند نوع رژیم غذایی بسیار مهم است . سعی کنید در هر وعده غذایی از حداکثر ممکن انرژی و مواد غذایی حیاتی استفاده کنید . به یاد داشته باشید تهوع ، استفراغ و اسهال فوراً پس از اتمام درمان از بین می روند .

عوارض رادیوتراپی در لگن

 در صورت رادیوتراپی لگن (ناحیه بین دو باسن ) ممکن است دچار ناراحتی هایی در مثانه به صورت تکرر ادرار یا احساس سوزش در حین ادرار کردن شوید . نوشیدن مایعات فراوان به تخفیف این علائم کمک می کنند . نوشابه های حاوی کافئین مصرف نکنید و با توصیه پزشک از دارو مصرف کنید .

تاثیر رادیوتراپی بر روی عملکرد جنسی و باروری بستگی به اعضایی دارد که در منطقه رادیوتراپی قرار دارند . بعضی از عوارض بسیار شایع پس از اتمام درمان باقی نمی مانند . اما بعضی دیگر در دراز مدت باقی می مانند . قبل از شروع درمان از پزشک خود بخواهید تا در مورد عوارض جانبی احتمالی و مدت آنها برای شما توضیح دهد . بسته به میزات رادیاسیون گاهی زنانی که رادیوتراپی در ناحیه لگن برای آنها انجام می شود دچار توقف خونریزی ماهیانه و علائمی مربوط به یائسگی مانند خارش ، سوزش و خشکی واژن می شوند. در صورت بروز این عوارض برای مصرف داروی مورد نیاز با پزشک خود صحبت کنید .  


  اثرات رادیوتراپی بر روی باروری

دانشمندان در حال مطالعه بر روی عوارض رادیوتراپی بر روی باروری هستند . چنانچه خانمی در سن باروری هستید با پزشک در رابطه با باروری خود مشورت کنید . در طول مدت رادیوتراپی نباید حامله شوید . چون رادیاسیون موجب آسیب رسیدن به جنین ، خصوصاً در سه ماهه اول بارداری می شود .

اگر قبل از شروع رادیوتراپی حامله هستید حتماً با پزشک صحبت کنید . رادیوتراپی در ناحیه بیضه ها موجب کاهش در تعداد و فعالیت اسپرم می شود . این بدان معنی نیست که احتمال باروری وجود ندارد ، اما با پزشک خود دربارهخ راه های جلوگیری از بارداری در طول دوران رادیوتراپی سوال کنید . به عنوان مثال اگر شما می خواهید که بچه دار شوید باید بدانید که پس از پایان درمان احتمال کاهش باروری وجود دارد . در این صورت می توانید از بانک های نگهداری اسپرم قبل از شروع درمان اطلاعات لازم را بگیرید

 
ارتباطات جنسی

 در اکثر انواع رادیوتراپی نه مرد و نه زن متوجه تغییراتی در قدرت لذت جنسی خود نمی شوند اما هر دو جنس متوجه کاهش تمایلات خود می شوند که احتمالاً به علت نگرانی از ابتلا به سرطان است تا تاثیر رادیوتراپی . پس از پایان درمان تمایل جنسی به تدریج به سطح قبلی خود بر می گردد . به بعضی از زنان به هنگام رادیوتراپی گفته لگن گفته می شود که امیزش جنسی نداشته باشند . در بعضی موارد هم امیزش جنسی دردناک و غیر قابل تحمل است . طی چند هفته پس از اتمام درمان معمولاً این علائم برطرف می شوند . اگر بافت واژن در نتیجه رادیوتراپی آسیب دیده باشد پزشک یا پرستار برای شما چگونگی استفاده کردن از یک وسیله باز کننده ( وسیله ای که به ارامی واژن را تحت کشش قرار می دهد ) را آموزش می دهند .

هر گونه پرسشی را که در مورد ارتباط جنسی در حین درمان و بعد از درمان سرطان به ذهنتان می رسد با پزشک خود در میان بگذارید و از توصیه های آنها استفاده کنید  

 

قسمتهایی از ترجمه کتاب رادیوتراپی و شما 

Radiation Therapy and You